Yaban mersininin doğada mavi renkte bulunan ender meyvelerden biri olduğunu biliyor muydunuz? Bir düşünün, kaç tane mavi meyve veya sebze sayabilirsiniz? Çok değilmiş, değil mi?
Aslında yaban mersininin tek özelliği bu değil. Birçok farklı adı, çeşidi ve yetiştirme yöntemi bulunan bu meyveyi gelin birlikte daha yakından tanıyalım.
Yaban mersini; blueberry, likapa, maviyemiş ve ligapa başta olmak üzere farklı yörelerde çeşitli isimlerle anılıyor. Mavi üzüm, ayıüzümü, morsifit ve çalı çiçeği gibi yöresel isimlere de rastlanabiliyor.
Yaban mersinine birçok farklı isim verilmiş olsa da Türkiye'de bilinirliği hâlâ sınırlı. Hatta yaban mersini için kullanılan bu farklı isimlerin birbirinden farklı meyveleri ifade ettiği düşünülebiliyor.
Gelin, yaban mersinini birlikte daha yakından tanıyalım!
Bu yazıda yaban mersini hakkında merak edilenleri; yaban mersininin ne olduğunu, çeşitlerini, taze yaban mersini sezonunu, nasıl dondurulabileceğini ve besin değerlerini ele alacağız.
Yaban Mersini Nedir?
Yaban mersininin İngilizcedeki karşılığı blueberry olarak bilinir. Blueberry kelimesi İngilizcede “blue” yani mavi ve “berry” yani yemiş kelimelerinden oluşur.
Peki Türkçeye neden “yaban mersini” olarak geçmiştir?
“Yaban” kelimesinin, bu meyvenin geçmişte insan müdahalesi olmadan doğada kendiliğinden yetişmesiyle ilişkilendirildiği düşünülmektedir. Yabani semizotu, yabani zeytin ve yabani kekik gibi farklı bitkilerde de benzer şekilde “yabani” veya “yaban” ifadesine rastlanır.
“Mersin” kelimesinin ise yaban mersininin görünüşünün mersin ağacının meyvesine benzetilmesiyle ilişkilendirildiği düşünülmektedir.
Yaban Mersini Çeşitleri Nelerdir?
Yaban mersinleri genel olarak doğada kendiliğinden yetişen yabani formlar ve kültürü yapılan ticari çeşitler olarak ele alınabilir.
Yabani yaban mersini türleri arasında bataklık yaban mersini ve adi yaban mersini gibi farklı formlar bulunur. İnsan müdahalesinin sınırlı olduğu bu türler, yöresel olarak reçel ve marmelat yapımında da kullanılmaktadır.
Kültürü yapılan yaban mersini çeşitleri arasında ise yüksek çalı yaban mersini, tavşan gözü yaban mersini ve düşük çalı yaban mersini gibi ticari çeşitler bulunur. Yüksek çalı yaban mersini, dünyada yaygın şekilde yetiştirilen ticari çeşitlerden biridir.
Yaban mersininin ticari yetiştiriciliği özellikle Amerika kıtasında gelişmiş ve zaman içerisinde Avrupa başta olmak üzere farklı bölgelere yayılmıştır.
Yaban mersini asitli toprakları tercih eden bir bitkidir. Türkiye'de de Karadeniz, Marmara ve Doğu Anadolu'nun bazı bölgelerinde farklı yaban mersini formlarına rastlanmaktadır.
Karadeniz Bölgesi'nde Artvin, Rize, Trabzon, Ordu, Giresun, Gümüşhane, Samsun, Sinop, Kastamonu, Zonguldak, Bolu, Bartın ve Düzce; Marmara Bölgesi'nde Kocaeli, Sakarya, İstanbul, Kırklareli, Bursa ve Balıkesir; Doğu Anadolu Bölgesi'nde ise Erzurum ve Ardahan bu bölgeler arasında sayılabilir.
Türkiye'de yaban mersininin kültüre alınması ve ticari yetiştiriciliğinin yaygınlaşmasıyla birlikte yerli üretim de gelişmeye devam etmektedir.
Taze Yaban Mersini Ne Zaman Çıkar?
Türkiye'de yerli olarak yetiştirilen yaban mersinleri yaz aylarında olgunlaşmaya ve mavi rengini almaya başlar. Hasat zamanı ise yetiştirilen çeşide ve bölgenin koşullarına göre değişiklik gösterebilir.
Yerli yaban mersini için genel olarak haziran ayının ortalarından itibaren hasat dönemi başlar ve taze yaban mersini sezonu yaz ayları boyunca devam eder. Sezonun sona ermesi bölgeye ve üretim koşullarına göre değişiklik gösterebilir.
Market Raflarında Nasıl 12 Ay Boyunca Taze Yaban Mersini Bulunabiliyor?
Bunun nedeni, yılın farklı dönemlerinde farklı ülkelerden yaban mersini tedarik edilmesidir.
Kuzey ve Güney Yarım Küre'deki mevsimlerin birbirine zıt olması, yılın farklı dönemlerinde farklı ülkelerde yaban mersini hasadı yapılabilmesine olanak sağlar.
Özellikle Şili, Arjantin, Peru ve Uruguay gibi Güney Amerika ülkeleri, Kuzey Yarım Küre'de kış döneminin yaşandığı aylarda yaban mersini üretimi ve ihracatı yapan ülkeler arasında yer alır.
Yerli yaban mersinini tercih edenler için ise yaz ayları taze ürün sezonunun en yoğun olduğu dönemdir. Sezon dışında yerli yaban mersini dondurulmuş veya kurutulmuş olarak da değerlendirilebilir.
Yaban Mersini Nasıl Dondurulur?
Yaban mersinlerini yaz ayları dışında da tüketmek için dondurma yöntemini kullanabilirsiniz. Ancak yaban mersinlerini doğru şekilde dondurmak, daha sonra kullanırken işinizi kolaylaştırır.
Öncelikle taze yaban mersinlerini toplu şekilde bir buzdolabı poşetine koyup doğrudan dondurucuya yerleştirmek yerine, taneleri ayrı ayrı dondurmak daha pratik bir yöntemdir.
Dondurucudan çıkardıktan sonra yaban mersinlerinin birbirine yapışmasını önlemek için şu yöntemi uygulayabilirsiniz.
Yaban Mersini Dondurma Yöntemi
Taze yaban mersinlerini düz bir tepsiye, birbirlerine temas etmeyecek şekilde yayın.
Tepsiyi dondurucuya yerleştirerek yaban mersinlerinin tek tek donmasını sağlayın.
Yaban mersinleri tamamen donduktan sonra, daha sonra kullanacağınız miktarlara göre porsiyonlayarak buzdolabı poşetlerine veya uygun saklama kaplarına aktarabilirsiniz.
Bu yöntem sayesinde yaban mersinleri tek parça hâlinde donmak yerine tane tane kalır. Böylece ihtiyaç duyduğunuz miktarı dondurucudan daha kolay alabilirsiniz.
Yaban mersinlerini kullanmadan önce buzdolabında veya oda sıcaklığında çözdürebilirsiniz. Mikrodalgada çözdürmek yerine doğal şekilde çözülmesini tercih edebilirsiniz.
Yaban Mersininin Besin Değeri
Yaban mersini yüksek oranda su içeren bir meyvedir. 100 gram yaban mersininin yaklaşık besin değerleri şöyledir:
- Kalori: 57 kcal
- Su: %84
- Protein: 0,7 g
- Karbonhidrat: 14,5 g
- Şeker: 10 g
- Lif: 2,4 g
- Yağ: 0,3 g
Yaban mersini ayrıca K1 vitamini, C vitamini ve manganez gibi çeşitli besin öğelerini içerir.
Yaban Mersininin Mavi Rengi Nereden Geliyor?
Yaban mersininin karakteristik mavi-mor rengi, meyvenin doğal pigmentlerinden kaynaklanır.
Yaban mersininde bulunan bileşenler arasında antosiyaninler (anthocyanins) ve farklı flavonoidler de yer alır. Antosiyaninler, yaban mersininin kendine özgü koyu mavi ve mor tonlarının oluşmasında rol oynayan doğal pigmentlerdir.
Bu bileşenler özellikle meyvenin kabuk kısmında yoğun olarak bulunur.
Quercetin ve myricetin gibi farklı flavonoidler de yaban mersininin doğal bileşenleri arasında yer alır.
Taze Yerli Yaban Mersinini Keşfedin
Yaz mevsiminin sevilen meyvelerinden biri olan yerli yaban mersinini taze olarak keşfetmek için Taze Dükkan'daki ürünümüzü inceleyebilirsiniz.
Taze Yerli Orta Boy Yaban Mersini (Blueberry)